Τριπολιτσά 1821 και η απάντηση του ελληνικού ΥΠΕΞ: «Η Ιστορία επιβιώνει της προπαγάνδας»

Νέα αντιπαράθεση Αθήνας–Άγκυρας με φόντο την Ελληνική Επανάσταση. Η Τουρκία επανάφερε στο προσκήνιο την Άλωση της Τριπολιτσάς, στις 23 Σεπτεμβρίου 1821, χαρακτηρίζοντάς την «σφαγή» και καταγγέλλοντας, με αφορμή την 205η επέτειο, «συστηματικές σφαγές» του μουσουλμανικού πληθυσμού της Πελοποννήσου. Ο πρόεδρος της Τουρκίας Ταγίπ Ερντογάν υποστήριξε ότι «δεν ξεχάσαμε και δεν θα ξεχάσουμε τη σφαγή χιλιάδων μουσουλμάνων Τούρκων, Αλβανών και Εβραίων». Η Αθήνα απάντησε άμεσα και σε υψηλούς τόνους. Ελληνικές διπλωματικές πηγές κατηγόρησαν την Άγκυρα για «συστηματική διαστρέβλωση και εργαλειοποίηση της Ιστορίας», επισημαίνοντας ότι η επιλεκτική επίκληση της ιστορικής μνήμης δεν μεταβάλλει τα ιστορικά γεγονότα και δεν συμβάλλει στην οικοδόμηση εμπιστοσύνης και ουσιαστικού διαλόγου μεταξύ των δύο χωρών.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε από το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών στο γεγονός ότι η ιστορική μνήμη δεν μπορεί να αποτελεί εργαλείο άσκησης εξωτερικής πολιτικής. Όπως υπογραμμίζεται στην απάντηση της Αθήνας, τέτοιες τοποθετήσεις βρίσκονται σε αντίθεση με καταγεγραμμένα ιστορικά γεγονότα και δεν συνάδουν με τις σχέσεις καλής γειτονίας. «Η Ιστορία δεν παραγράφεται, δεν παραχαράσσεται και δεν διαγράφεται με αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Έχει το ενοχλητικό χαρακτηριστικό η ιστορία να επιβιώνει της προπαγάνδας», καταλήγει χαρακτηριστικά η ανακοίνωση – απάντηση του Ελληνικού Υπουργείου Εξωτερικών. Η Τριπολιτσά , ήταν το σημαντικότερο διοικητικό και στρατιωτικό κέντρο της οθωμανικής Πελοποννήσου. Η κατάληψή της αποτέλεσε στρατηγική επιτυχία των επαναστατών με επικεφαλής τον Θ. Κολοκοτρώνη και κομβικό γεγονός για την εξέλιξη της Ελληνικής Επανάστασης. Είναι επίσης ιστορικά τεκμηριωμένο, ότι μετά την Άλωση σημειώθηκαν μαζικές σφαγές μουσουλμάνων και Εβραίων κατοίκων. Η αναγνώριση αυτής της τραγωδίας, όμως, δεν αναιρεί το ιστορικό γεγονός ότι το 1821 ήταν εθνικοαπελευθερωτικός αγώνας ενός λαού για ελευθερία και πολιτική αυτοδιάθεση.

Και εδώ βρίσκεται η ουσία: η ιστορική δικαίωση της Ελληνικής Επανάστασης δεν χρειάζεται αγιογραφία. Ένας ένοπλος αγώνας ελευθερίας, αναπόφευκτα θα έχει και τις σκοτεινές του σελίδες, χωρίς να χάνει τον ιστορικό του χαρακτήρα. Όπως και η καταδίκη μιας πράξης βίας, δεν μπορεί να μετατρέπεται σε ακύρωση του δικαιώματος ενός λαού στην ελευθερία. Η Ιστορία, λοιπόν, πρέπει να θυμάται και τα θύματα και τους αγώνες. Όταν όμως η μνήμη επιστρατεύεται επιλεκτικά για να ξαναγραφεί το νόημα ενός εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα, τότε παύει να είναι ιστορική μνήμη και μετατρέπεται σε πολιτικό εργαλείο. Η Ιστορία μπορεί να ενοχλεί, μπορεί να αμφισβητείται, μπορεί ακόμη και να εργαλειοποιείται. Ένα, όμως, δεν μπορεί να κάνει: να αλλάξει με ένα tweet , επειδή το αποφάσισε μια πολιτική εξουσία , ακόμη κι αν αυτή εκφράζεται με την επίσημη ιδιότητα «Η Αυτού Εξοχότης ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας της Τουρκίας»…

Αναμφίβολα, η μνήμη των θυμάτων αξίζει σεβασμό. Ο σεβασμός, όμως, στη μνήμη δεν μπορεί να μετατρέπεται σε άρνηση της Ιστορίας ούτε σε εργαλείο ανατροπής του νοήματος ενός εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα. Η Τριπολιτσά υπήρξε και τραγωδία και ιστορική καμπή. Και η Ελληνική Επανάσταση υπήρξε αγώνας ενός λαού για ελευθερία και αυτοδιάθεση.** Οι σκοτεινές σελίδες της Ιστορίας δεν διαγράφουν τις φωτεινές. Αλλά ούτε οι φωτεινές επιτρέπουν να διαγραφούν οι σκοτεινές. Αυτό λέγεται ιστορική μνήμη. Όλα τα υπόλοιπα είναι πολιτική χρήση της Ιστορίας και, ένα tweet δεν είναι ιστορικό τεκμήριο.

Χρήστος Καπούτσης**