Παρασημοφόρηση από τη Γαλλική Δημοκρατία για τον Παναγή Παναγιωτόπουλο

Για τον Παναγή Παναγιωτόπουλο, τον καθηγητή Κοινωνιολογίας στο ΕΚΠΑ και μία από τις πλέον επιδραστικές φωνές της γενιάς μας, η Γαλλία ήταν πάντα μια δεύτερη μάνα. Γεννήθηκε στο Παρίσι το 1971 και πήγε εκεί σχολείο έως τα 16 του χρόνια καθώς ο πατέρας του, ο διακεκριμένος ιστορικός Βασίλης Παναγιωτόπουλος, έζησε με την επίσης πανεπιστημιακό μητέρα του Αγγελική Φενερλή για πολύ μεγάλο διάστημα στη γαλλική πρωτεύουσα. Η εμπειρία αυτή του έδωσε, εξ απαλών ονύχων, την ικανότητα να συνδυάζει την ελληνική και τη γαλλική αίσθηση των πραγμάτων. Ηταν λοιπόν πολύ συγκινητική η βραδιά κατά την οποίαν η Γαλλική Δημοκρατία τον παρασημοφόρησε αναγνωρίζοντας την προσφορά του σε μια ωραία εκδήλωση στις 23 Σεπτεμβρίου στο Γαλλικό Ινστιτούτο Αθηνών. Η Μαρία Ουατζινί, σύμβουλος συνεργασίας και Μορφωτικής Δράσης της πρεσβείας της Γαλλίας και διευθύντρια του Γαλλικού Ινστιτούτου Ελλάδος, απένειμε τα παράσημα του Ιππότη του Τάγματος του Ακαδημαϊκού Φοίνικα σε τρεις εξέχουσες προσωπικότητες του ελληνικού ακαδημαϊκού και επιστημονικού κόσμου.

Μαζί με τον Παναγιωτόπουλο ανέβηκαν στη σκηνή η Μαρία Πατέλη, ομότιμη καθηγήτρια του Τμήματος Γαλλικής Γλώσσας και Φιλολογίας του ΕΚΠΑ, που έλαβε το παράσημο του Αξιωματικού και η Ουρανία Πολυκανδριώτη, διευθύντρια Ερευνών του τομέα Νεοελληνικών Ερευνών στο Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών του ΕΙΕ, που έλαβε εκείνο του Ιππότη του Τάγματος του Ακαδημαϊκού Φοίνικα. Ο Παναγής Παναγιωτόπουλος, πολύτιμος συνεργάτης κορυφαίων γαλλικών ιδρυμάτων όπως το INALCO και το IREST, έχει αποσπάσει και στην Ελλάδα το Κρατικό Βραβείο Δοκιμίου – Κριτικής της Ελληνικής Δημοκρατίας για τη μελέτη του για τη μεσαία τάξη στην Ελλάδα. Μέσα από τη διεύθυνση της σειράς «Κοινωνικές Σπουδές» των εκδόσεων Πατάκη, την τακτική του στήλη στον Τύπο, ακόμα και την ιστορική σειρά ντοκιμαντέρ «Η δική μας μεταπολίτευση» που επιμελήθηκε μαζί με τον Στάθη Καλύβα, έκανε τις κοινωνικές επιστήμες προσιτές σε όλους.

Είναι ένας Ελληνογάλλος πολίτης με όλα τα δώρα και τα φορτία που συνεπάγεται η ιδιότητα αυτή. Στη συγκινητική ομιλία του ανέτρεξε στην εφηβεία του και σε ένα περιστατικό που φωτίζει τον δυϊσμό που βίωσε και πόσο γόνιμος φάνηκε αυτός για τη ζωή του. Μιας και οι σχολικές επιδόσεις του δεν ήταν καλές, οι Γάλλοι καθηγητές του τον προέτρεψαν στα 13 του χρόνια να εγκαταλείψει τη γενική εκπαίδευση και να ακολουθήσει ένα CAP (Πιστοποιητικό Επαγγελματικής Ικανότητας) ζαχαροπλαστικής. Οι γονείς του βέβαια δεν συμφώνησαν καθόλου διότι έμοιαζε σχεδόν με προδοσία στα δικά τους στερεότυπα. Το ίδιο σενάριο επαναλήφθηκε και μερικές τάξεις αργότερα, όπως αναφέρει. Ενθυμούμενος την ένταση ανάμεσα σε αυτές τις δύο δομές –τη δομή της γαλλικής εκπαίδευσης και εκείνη της ελληνικής οικογένειας– ο Παναγιωτόπουλος αναφέρθηκε στις αρετές του γαλλικού εκπαιδευτικού συστήματος. «Σε αυτό εντάχθηκα χωρίς ποτέ να αφομοιωθώ πλήρως, χωρίς να αποξενωθώ από τις έτερες υπαρξιακές και πολιτισμικές μου καταβολές και χωρίς να υποκύψω στον ταξικό του φαταλισμό. Το σύστημα αυτό το κινούσε εξίσου η ιδέα της δημοκρατικής αξιοκρατίας και η χειραφετητική ορμή του Μάη του ’68. Eνας χώρος όπου μπορούσε κανείς ακόμη να μαστορέψει, με τα υλικά που είχε στη διάθεσή του, την ύπαρξη και τη διαδρομή του και, μέσα από αυτή τη διαδικασία να διαμορφώσει την ατομικότητά του. Μια ατομικότητα όμως που ακόμα τότε συγκρατείτο από ισχυρές κοινωνικές και θεσμικές συμβάσεις», ανακάλεσε. Και αν και δεν έγινε ποτέ ζαχαροπλάστης αλλά πανεπιστημιακός, η δυνατότητα να είναι ο εαυτός του μέσα σε ένα αυστηρά συμφωνημένο πλαίσιο ήταν για εκείνον το μεγαλύτερο αγαθό της παιδείας που έλαβε στη Γαλλία, το οποίο καθόρισε το μέλλον του.