Τραμπ χωρίς όρια: Πώς οι βρισιές έγιναν η γλώσσα της εξουσίας και η χυδαιότητα η νέα κανονικότητα

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, έχει πολλές φορές ξεσπάσει χρησιμοποιώντας βρισιές τους τελευταίους μήνες, επαναπροσδιορίζοντας τα πρότυπα σχετικά με την αποδεκτή γλώσσα στα δημόσια αξιώματα

Την τελευταία δεκαετία, ο Ντόναλντ Τραμπ βρίσκεται στην πρώτη γραμμή του επαναπροσδιορισμού των δημόσιων προτύπων για το τι αποτελεί αποδεκτή γλώσσα.

Έχοντας ήδη δεχτεί κριτική για την υποβάθμιση και την χυδαιοποίηση του δημόσιου διαλόγου κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας του – όταν, όπως αναφέρθηκε με αξιομνημόνευτο τρόπο, φέρεται να παραπονέθηκε ότι οι ΗΠΑ δέχονταν μετανάστες από «χώρες-σκατότρυπες» – ο Τραμπ έχει ξεσπάσει κατά τη διάρκεια της δεύτερης θητείας του.

Σύμφωνα με τον Guardian, έχει χρησιμοποιήσει επανειλημμένα, και φαινομενικά έχει κανονικοποιήσει, λέξεις που δεν είχαν ακουστεί ποτέ στο παρελθόν δημόσια από πρόεδρο των ΗΠΑ, τουλάχιστον όχι σκόπιμα.

Ένα ταμπού φάνηκε να σπάει τον Ιούνιο του 2025, όταν ο Τραμπ καταδίκασε με βωμολοχίες το Ισραήλ και το Ιράν επειδή συνέχιζαν να ανταλλάσσουν πυρά ακόμη και αφού θεωρήθηκε ότι οι εχθροπραξίες είχαν σταματήσει μετά από έναν πόλεμο 12 ημερών.

«Δεν ξέρουν τι στο διάολο κάνουν», είπε στους δημοσιογράφους στον κήπο του Λευκού Οίκου.

Ο Τραμπ έχει χρησιμοποιήσει βωμολοχίες με ακόμη πιο ωμό τρόπο σε πρόσφατες αναρτήσεις του στα κοινωνικά δίκτυα, αξιοποιώντας τις για να ασκήσει ρητορική πίεση στην Τεχεράνη, αφού αυτή έκλεισε τα στενά του Ορμούζ, μετά την απόφαση του Τραμπ να ξεκινήσει τον πόλεμο των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν τον Φεβρουάριο.

«Ανοίξτε το γαμημένο στενό, τρελοί μπάσταρδοι, αλλιώς θα ζήσετε στην κόλαση – ΑΠΛΆ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ», ανέβασε στην πλατφόρμα του Truth Social τον Απρίλιο.

«Ο Πρόεδρος Τραμπ δεν διαθέτει ιδιαίτερα ισχυρό αίσθημα ευπρέπειας», δήλωσε ο Μάικλ Άνταμς, καθηγητής αγγλικής γλώσσας στο Πανεπιστήμιο της Ιντιάνα στο Μπλούμινγκτον και συγγραφέας του In Praise of Profanity, μιας μελέτης για τη θέση των λέξεων αυτών στην κοινωνία.

«Η χρήση βωμολοχιών έχει μια ολόκληρη γκάμα πτυχών. Μέρος της οφείλεται σε αυτή την εμφατική διπλωματική προσωπικότητα, και μέρος της στην πεποίθηση για την απρόβλεπτη συμπεριφορά του προέδρου, καθώς και στη γενική αίσθηση ότι δεν τον νοιάζει.»

Η ευπρέπεια στην πολιτική

Ο Τραμπ δεν είναι βεβαίως ο πρώτος πρόεδρος με κλίση προς τη βωμολοχία. Τόσο ο Λίντον Τζόνσον όσο και ο Ρίτσαρντ Νίξον ήταν γνωστοί για τη γενναιόδωρη χρήση χυδαίας γλώσσας, αλλά μόνο στην ιδιωτική τους ζωή. Η χυδαία γλώσσα τους αποκαλύφθηκε μόνο όταν δημοσιοποιήθηκαν ηχογραφήσεις των συνομιλιών τους μετά τη λήξη της προεδρίας τους.

Στην περίπτωση του Νίξον, οι βρισιές του έγιναν θέμα συζήτησης κατά τη διάρκεια του σκανδάλου «Γουότεργκεϊτ», όταν ο Λευκός Οίκος δημοσίευσε βαριά λογοκριμένες μεταγραφές των ηχογραφημένων συνομιλιών του – με επαναλαμβανόμενη χρήση της χαρακτηριστικής φράσης «expletive deleted» (βρισιά διαγραμμένη).

Η ολοένα και πιο αδιάφορη στάση του Τραμπ απέναντι στη χυδαιότητα απέχει πολύ από την ταπεινωμένη αντίδραση του Τζορτζ Μπους του νεότερου, όταν ήταν υποψήφιος για την προεδρία των ΗΠΑ τον Σεπτέμβριο του 2000. Κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας, ένα ζωντανό μικρόφωνο έπιασε την περιγραφή του για έναν δημοσιογράφο της «New York Times» ως «μαλάκα πρώτης κατηγορίας».

Ένας ταπεινωμένος Μπους, ο οποίος είχε βασίσει την προεκλογική του εκστρατεία στην υπόσχεση να επαναφέρει την ευπρέπεια στην πολιτική, εξέφρασε τη «λύπη» του για το γεγονός ότι η παρατήρησή του ακούστηκε.

Σήμερα, αντίθετα, σύμφωνα με αναλυτές, οι πολιτικοί είναι πολύ πρόθυμοι να αφήσουν τους ψηφοφόρους να ακούσουν ό,τι κάποτε θα θεωρούνταν αδιακρισίες. Ενώ ο Τραμπ μπορεί να άνοιξε τις πύλες, άλλοι αξιωματούχοι και υποψήφιοι – τόσο Ρεπουμπλικανοί όσο και Δημοκρατικοί – τον ακολούθησαν.

Ο Τζόζεφ Φίλιπς, καθηγητής αμερικανικής πολιτικής στο Trinity College του Δουβλίνου, αποδίδει αυτό το φαινόμενο στην αναζήτηση αυθεντικότητας σε μια εποχή που οι πολιτικοί έχουν χάσει την εκτίμηση του κοινού.

«Το κίνητρο για τους πολιτικούς να χρησιμοποιούν βωμολοχίες [προέρχεται] από μια αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο ο κόσμος βλέπει το επάγγελμα», είπε ο Φίλιπς.

«Το επίπεδο πολιτικής εμπιστοσύνης που έχουν οι Αμερικανοί έχει μειωθεί σημαντικά, και αυτό έχει αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο ο κόσμος βλέπει τους πολιτικούς.

«Οι πολιτικοί έχουν κίνητρο να αντιστρέψουν αυτή τη συγκεκριμένη τάση να φαίνονται αδίστακτοι και απρόσιτοι, κάνοντας κάτι πολύ απλό που όλοι μπορούμε να κάνουμε, δηλαδή να χρησιμοποιούν μια γλώσσα πιο χαρακτηριστική των απλών ανθρώπων, η οποία περιλαμβάνει και τις βρισιές».

Στο ίδιο πνεύμα, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς έχει χρησιμοποιήσει συχνά τη λέξη «shit» (σκατά), σε ομιλίες και στα κοινωνικά δίκτυα, για να προκαλέσει πολιτικούς αντιπάλους και επικριτές.

Μιλώντας σε μια στρατιωτική βάση στο Κεντάκι την Ημέρα των Ευχαριστιών πέρυσι, ο Βανς δέχτηκε κριτική αφού είπε στους στρατιώτες που σήκωσαν τα χέρια τους όταν ρωτήθηκαν αν τους αρέσει να τρώνε γαλοπούλα ότι ήταν «γεμάτοι σκατά».

Ο Πιτ Χέγκσεθ, υπουργός Άμυνας, έχει χρησιμοποιήσει σκατολογικούς όρους για να χλευάσει προηγούμενες πρακτικές στις ένοπλες δυνάμεις που θεωρεί «woke», λέγοντας σε μια συγκέντρωση στρατηγών σε μια βάση πεζοναυτών στο Quantico της Βιρτζίνια τον περασμένο Σεπτέμβριο: «Τελειώσαμε με αυτές τις μαλακίες».

Και οι Δημοκρατικοί έχουν υιοθετήσει τη λεκτική χυδαιότητα.

Νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, η Τάμι Ντάκγουορθ, δημοκρατική γερουσιαστής από το Ιλινόις, δήλωσε σε ένα think tank της Ουάσιγκτον ότι «κουράστηκε να διορθώνει τις μαλακίες που χαλάνε οι Ρεπουμπλικανοί».

Αντιτιθέμενη στην ιδέα της ευγένειας σε περίπτωση που οι Δημοκρατικοί ανακτήσουν τον έλεγχο της Γερουσίας στις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου, είπε: «Γάμα αυτές τις μαλακίες».

Μια ρητορική τακτική

Αν και η μακροπρόθεσμη επίπτωση μπορεί να είναι η περαιτέρω μείωση του σεβασμού του κοινού προς την πολιτική, είναι απίθανο να ενδιαφέρει όσους διεκδικούν αξιώματα.

«Το κίνητρο ενός μεμονωμένου πολιτικού πιθανότατα δεν είναι να ανακτήσει την εκτίμηση του επαγγέλματος, αλλά να εξασφαλίσει την εκλογή ή την επανεκλογή του», υποστήριξε ο Φίλιπς. «Δεν θα ήταν η πρώτη φορά που πολιτικοί θα έθεταν υποψηφιότητα θυσιάζοντας έναν ευρύτερο θεσμό για προσωπικό όφελος».

Ο Άνταμς, από το Πανεπιστήμιο της Ιντιάνα, είπε ότι οι πολιτικοί επιδιώκουν «κρυφό κύρος» όταν καταφεύγουν σε χυδαία γλώσσα.

«Υπάρχει ένα κρυφό κύρος στη χρήση βωμολοχιών που σχετίζεται με την περιπετειώδη εικόνα του αδιόρθωτου βωμολόχου – μια στάση αδιαφορίας που προσελκύει τον κόσμο», είπε.

«Οι άνθρωποι βρίζουν, και αν εσύ δεν βρίζειςποτέ, τότε αναρωτιούνται αν είσαι πραγματικά αρκετά σαν αυτούς ώστε να είσαι ένας καλός πρόεδρος γι’ αυτούς».

«Είναι συγκρίσιμο με την περίπτωση που ο Τζορτζ Μπους και ο Μπαράκ Ομπάμα έκαναν προεκλογική εκστρατεία και ο κόσμος ρωτούσε: “Θα θέλατε να πιείτε μια μπύρα μαζί τους;” Δεν ήταν ένα ποτήρι εκλεκτό κρασί, ούτε ένα πολύ παλιό single malt – ήταν ένα λαϊκό ποτό μαζί με τον λαό. Η χρήση βωμολοχιών εντάσσεται στην ίδια ρητορική τακτική».

Ο Μπέντζαμιν Μπέργκεν, καθηγητής γνωσιακής επιστήμης στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Σαν Ντιέγκο και συγγραφέας του βιβλίου «WHAT THE F: What Swearing Reveals About Our Language, Our Brains, and Ourselves», υπογράμμισε ότι η έντονη γλώσσα τροφοδοτείται από το γεγονός ότι «βρισκόμαστε σε μια περίοδο πολύ έντονων πολιτικών διαφωνιών».

Η πολωμένη ατμόσφαιρα, είπε, μπορεί να σημαίνει ότι είναι μόνο θέμα χρόνου πριν εμφανιστούν, σε ομιλίες ορκωμοσίας προέδρων ή σε ομιλίες για την Κατάσταση της Ένωσης, βωμολοχίες που παλαιότερα ήταν αδιανόητες.

«Δεν βλέπω κανένα λόγο για τον οποίο να υπάρχει κάτι το ιδιαίτερο σε μια ομιλία για την Κατάσταση της Ένωσης ή σε μια ομιλία ενώπιον του ΟΗΕ, ή σε οτιδήποτε παρόμοιο», είπε ο Μπέργκεν.

«Πιστεύω ότι οι γλωσσικές νόρμες απλώς αλλάζουν».

Ωστόσο, το εκκρεμές θα μπορούσε τελικά να γυρίσει πίσω από τις τρέχουσες τάσεις χρήσης βωμολοχιών, υπογράμμισε. «Αν οι πολιτικοί μιας γενιάς φαίνονται να βρίζουν συνεχώς, η επόμενη γενιά μπορεί απλώς να το απορρίψει εντελώς».