Ισπανία: Το μεγάλο στοίχημα του Σάντσεθ

«Ηρθε η ώρα να αποφασίσετε ποιο μέλλον επιθυμείτε για εσάς και τη χώρα σας. Αν θέλετε να γίνεται μέρος του ακροδεξιού κύματος, που ανατρέπει κάθε πρόοδο όπου κυβερνάει, ή προτιμάτε να παραμείνει η Ισπανία έπαλξη του ανοιχτού ορίζοντα, της κοινωνικής δικαιοσύνης και της περιβαλλοντικής υπευθυνότητας». Με αυτά τα λόγια ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ ανακοίνωσε, στο χθεσινό τηλεοπτικό διάγγελμά του, την απόφασή του να οδηγήσει τη χώρα σε πρόωρες εκλογές, στις 29 Νοεμβρίου, οκτώ μήνες νωρίτερα από την προβλεπόμενη ημερομηνία.

Η απόφαση του Σοσιαλιστή πολιτικού, που κυβερνάει την Ισπανία από το 2018, ήρθε σε μια συγκυρία κοινωνικών εντάσεων λόγω του οξύτατου στεγαστικού προβλήματος. Η εκδίωξη της 87χρονης Μαρικάρμεν Αμπασκάλ από την οικία στην οποία έμενε επί 70 χρόνια ύστερα από προσφυγή επενδυτικού fund, στις 23 Σεπτεμβρίου, πυροδότησε ένα κύμα μεγάλων λαϊκών κινητοποιήσεων. Η κεντρική πλατεία της Μαδρίτης Πουέρτα ντελ Σολ είναι κατειλημμένη από τις 26 Σεπτεμβρίου από διαδηλωτές, θυμίζοντας το κίνημα των Αγανακτισμένων, το 2011.

Την περασμένη Παρασκευή, η κυβέρνηση συνεργασίας του σοσιαλιστικού κόμματος PSOE και του αριστερού Sumar έφερε στη Βουλή δύο νομοθετικά διατάγματα που προέβλεπαν «πάγωμα» των ενοικίων, αυτόματη ανανέωση των ενοικιαστηρίων και ισχυρότερη προστασία των ενοικιαστών απέναντι στο ενδεχόμενο εξώσεων. Και τα δύο διατάγματα, ωστόσο, απορρίφθηκαν χάρη στις ψήφους του συντηρητικού Λαϊκού Κόμματος (ΡΡ), του ακροδεξιού Vox και του κεντροδεξιού καταλανικού κόμματος Junts. Προκηρύσσοντας πρόωρες εκλογές, ο Σάντσεθ ευελπιστεί να μετατοπίσει την πολιτική αντιπαράθεση στο πιο ευνοϊκό για την Αριστερά πεδίο των κοινωνικών προβλημάτων και να χρεώσει στις «τρεις Δεξιές» ταύτιση με τα συμφέροντα των αρπακτικών funds και των κερδοσκόπων του real estate.

Δεν θα είναι εύκολο, καθώς οι δημοσκοπήσεις των τελευταίων μηνών, ύστερα από τη μεγάλη μεταναστευτική κρίση στον ισπανικό θύλακο της Θέουτα, στο Μαρόκο, δίνουν σταθερά προβάδισμα στο μπλοκ της Δεξιάς. Το τελευταίο βαρόμετρο της κοινής γνώμης, που δημοσιεύθηκε χθες από την εφημερίδα El Pais, φέρνει στην πρώτη θέση το ΡΡ με 31,6% έναντι 27,4% του PSOE. Ακόμη χειρότερα, ο δυνητικός σύμμαχος του ΡΡ, το ακροδεξιό Vox, φτάνει στο 18,4%, ενώ τα δύο αριστερά κόμματα Sumar και Podemos, στα οποία μπορούν να υπολογίζουν οι Σοσιαλιστές, περιορίζονται αθροιστικά στο 8,3%.

Σχολιάζοντας το πρωθυπουργικό διάγγελμα, ο ηγέτης του ΡΡ Αλμπέρτο Νούνιεθ Φεϊχόο δήλωσε: «Το στεγαστικό υπήρξε η μεγαλύτερη αποτυχία αυτής της κυβέρνησης και πρέπει να είναι η μεγάλη επιτυχία της επόμενης. Οταν ένας πρωθυπουργός ασκεί εξουσία επί οκτώ χρόνια, είναι πολύ δύσκολο να κατηγορεί άλλους για τις δικές του αποτυχίες». Από την πλευρά του, ο αρχηγός του Vox Σαντιάγο Αμπασκάλ υποστήριξε ότι μία από τις αιτίες επιδείνωσης του στεγαστικού προβλήματος βρίσκεται στη διόγκωση των μεταναστευτικών ροών.

Η σημερινή Ισπανία όχι μόνο δεν δοκιμάζεται από οικονομική κρίση, αλλά αντιπροσωπεύει τη χώρα με την πιο δυναμική ανάπτυξη στον δυτικό κόσμο, ενώ η ανεργία βρίσκεται σε ιστορικό χαμηλό. Η κυβέρνηση Σάντσεθ, όμως, εν μέρει λόγω της μεγάλης δυσκολίας της να περάσει νομοσχέδια, αφού δεν διαθέτει κοινοβουλευτική πλειοψηφία, απέτυχε να μειώσει τις κοινωνικές ανισότητες, απογοητεύοντας μεγάλο μέρος των λαϊκών στρωμάτων που πλήττονται από την αχαλίνωτη ακρίβεια, ειδικά στον τομέα των ενοικίων.

Στις εκλογές του 2023, ο Σάντσεθ είχε υποσχεθεί ότι θα παρέδιδε εντός της επόμενης τετραετίας 184.000 προσιτές κατοικίες, αλλά μέχρι τώρα έχουν παραδοθεί ή βρίσκονται υπό κατασκευήν μόνο 74.000. Την εικόνα του PSOE επιδείνωσαν οι κατηγορίες για οικονομικά σκάνδαλα που βαρύνουν κορυφαία στελέχη του και ανθρώπους από το περιβάλλον του πρωθυπουργού, συμπεριλαμβανομένης και της συζύγου του. Η κεντροδεξιά βουλευτής Καγιετάνα Αλβαρες ντε Τολέδο τόνισε σκωπτικά ότι το μόνο ουσιώδες στεγαστικό μέτρο αυτής της κυβέρνησης ήταν ότι «έδωσε σε μια πόρνη διαμέρισμα στην Πλάθα ντε Εσπάνια». Αναφερόταν στον πρώην υπουργό Μεταφορών Χοσέ Λουίς Αμπαλος, ο οποίος εκτίει ποινή 24 χρόνων φυλάκισης για δωροδοκία και λέγεται ότι αγόρασε με «μαύρο» χρήμα διαμέρισμα για την ερωμένη του.