Θα τραβήξει ή όχι, η Άγκυρα το καλώδιο;

Θα τραβήξει ή όχι, η Άγκυρα το καλώδιο;

Μεσόγειος: Σε πρώτο πλάνο και πάλι η διασύνδεση Ελλάδας–Kύπρου

Χαμήλωσαν οι τόνοι στη Νέα Υόρκη στην ολομέλεια του ΟΗΕ, αλλά οι ελληνοτουρκικές διαφορές έμειναν εκεί, και το επόμενο διάστημα θα κριθεί η διάρκεια και η αντοχή των «ήρεμων νερών».**

Σύμφωνα με παράγοντα του υπουργείου Εξωτερικών, οι θαλάσσιες ζώνες, το casus belli, το Κυπριακό, η θωράκιση των νησιών, και το καλώδιο θα είναι τα πεδία όπου θα κριθούν τα «ήρεμα νερά», ενώ γύρω από αυτά έχει δημιουργηθεί, πλέον, μία πολύ μεγαλύτερη γεωπολιτική σκακιέρα, με Κύπρο, Ισραήλ, Αίγυπτο και Ηνωμένες Πολιτείες.

Οι κ.κ. Ερντογάν και Μητσοτάκης αν συμφώνησαν σε κάτι στις ομιλίες τους ήταν πως η κλιμάκωση της έντασης δεν ωφελεί καμία πλευρά, και έστειλαν μηνύματα αποκλιμάκωσης, χωρίς όμως να μετακινηθούν από τις πάγιες θέσεις τους.

Στο ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών τονίζουν ότι η άνοδος των τόνων από την ελληνική πλευρά ως απάντηση στις τουρκικές προκλητικές δηλώσεις, οδήγησε την Άγκυρα να επανεξετάσει τη στρατηγική της. Σύμφωνα με διπλωματικό παράγοντα, τώρα αρχίζουν τα δύσκολα.

«Το καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου, η τουρκική πρόταση για Διάσκεψη της Ανατολικής Μεσογείου, το Κυπριακό και οι επόμενες κινήσεις στο Αιγαίο, θα δείξουν αν η νέα πτώση των τόνων μπορεί να περάσει από τα λόγια, στην πράξη», όπως ανέφερε στη «ΒτΚ».

Εύθραυστη ισορροπία**

Η προσπάθεια είναι σαφής. Οι διαφορές παραμένουν, αλλά επιχειρείται να μη μετατραπούν ξανά σε καθημερινή ελληνοτουρκική ένταση. Σύμφωνα με έμπειρο διπλωμάτη, «το ερώτημα είναι πόσο μπορεί να κρατήσει αυτή η ισορροπία όταν αρχίσουν οι κινήσεις στο πεδίο».

Η πρώτη διαφωνία κρύβεται μέσα στη διάσκεψη, αφού η πρόταση Ερντογάν δεν βρίσκει την Αθήνα εκ προοιμίου αρνητική, καθώς η Ελλάδα είναι ανοικτή σε ένα πολυμερές σχήμα των χωρών της περιοχής.

Όμως, η ελληνική και η τουρκική εκδοχή απέχουν σημαντικά.

Για την Αθήνα απαράβατος όρος είναι η συμμετοχή της Κυπριακής Δημοκρατίας, ενώ δεν αποδέχεται την παρουσία και συμμετοχή των Τουρκοκυπρίων.

Ο Ερντογάν από την πλευρά του συνέδεσε την πρότασή του με την απαίτηση συμμετοχής των Τουρκοκυπρίων και ταυτόχρονα ζήτησε αναγνώριση της «κυριαρχικής ισότητας» και του «ίσου διεθνούς καθεστώτος» τους.

Πρώτος ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν επέλεξε να κατεβάσει τη θερμοκρασία και χαρακτήρισε την Ελλάδα «γείτονα και σύμμαχο στο ΝΑΤΟ», τόνισε ότι η Τουρκία δεν είναι εχθρός της και ζήτησε ουσιαστικά να μη μετατραπούν τα Ελληνοτουρκικά σε υλικό εσωτερικής πολιτικής αντιπαράθεσης.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης κινήθηκε στην ίδια κατεύθυνση ως προς τον τόνο, όχι όμως ως προς τις ελληνικές θέσεις.

«Δεν μπορούμε να αλλάξουμε τη γεωγραφία», είπε από το βήμα του ΟΗΕ, επιμένοντας στη διατήρηση ανοικτών διαύλων με την Άγκυρα και στην ανάγκη αποτροπής μιας ανεπιθύμητης κρίσης.

Η αλλαγή της φρασεολογίας*, σύμφωνα με πηγή της «ΒτΚ», *έχει σημασία αλλά δεν συνιστά αλλαγή πολιτικής.

Ο Έλληνας πρωθυπουργός στην ομιλία του επανέλαβε ότι η UNCLOS αποτελεί το θεσμικό πλαίσιο για την επίλυση της διαφοράς για υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ, και έφερε ξανά στο προσκήνιο το casus belli, τονίζοντας ότι ουσιαστικός διάλογος δεν μπορεί να συνυπάρχει με απειλές πολέμου απέναντι στην άσκηση νόμιμων δικαιωμάτων.

Στο Κυπριακό οι δύο πλευρές παραμένουν ακόμη μακρύτερα, αφού ο Ερντογάν επιμένει στην κυριαρχική ισότητα των Τουρκοκυπρίων, ενώ ο Μητσοτάκης μίλησε για «ανοιχτή πληγή», 52 χρόνια μετά την τουρκική εισβολή, και έθεσε ως στόχο την επανένωση της Κύπρου, χωρίς δυνάμεις κατοχής και σύμφωνα με τα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας.

Το πρώτο τεστ**

Το πρώτο πραγματικό τεστ μπορεί να έρθει πολύ γρηγορότερα από οποιαδήποτε μεγάλη διπλωματική διαπραγμάτευση.

Το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου και σε επόμενη φάση με το Ισραήλ, επανέρχεται στο προσκήνιο, καθώς η Αθήνα δηλώνει ότι οι έρευνες και οι εργασίες θα συνεχιστούν.

Η Άγκυρα έχει ήδη προειδοποιήσει ότι για δραστηριότητες σε περιοχές που θεωρεί ότι βρίσκονται στη δική της υφαλοκρηπίδα απαιτεί προηγούμενο συντονισμό.

Σύμφωνα με συνομιλητές του Γιώργου Γεραπετρίτη, αυτό το καλώδιο είναι πολύ περισσότερο από ενεργειακό έργο, αφού είναι η πρώτη πιθανή δοκιμή τού κατά πόσον η αποκλιμάκωση μπορεί να αντέξει όταν οι δύο πλευρές καλούνται να εφαρμόσουν στην πράξη τις θέσεις τους.

Έμπειροι διπλωμάτες αναφέρουν πως πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι την ώρα που στη Νέα Υόρκη γινόταν προσπάθεια να χαμηλώσουν οι τόνοι, η Τουρκία πραγματοποιούσε την άσκηση «Denizkurdu-I» με 100 πλοία, 50 εναέρια μέσα και 14.000 στελέχη σε Μαύρη Θάλασσα, Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο.

Επίσης, από το πολεμικό πλοίο «Anadolu» το τουρκικό υπουργείο Άμυνας επανέφερε την αποστρατιωτικοποίηση των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου και τις αντιρρήσεις του για την αμυντική ενίσχυση της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Όμως, στο υπουργείο Εξωτερικών είναι συγκρατημένα αισιόδοξοι και αναφέρουν ότι, πλέον, τα πράγματα έχουν αλλάξει ριζικά σε σχέση με το παρελθόν, αφού η Ανατολική Μεσόγειος δεν είναι πλέον μόνο ελληνοτουρκική υπόθεση.

Όπως αναφέρουν διπλωμάτες, οι σχέσεις Τουρκίας – Ισραήλ έχουν επιβαρυνθεί δραματικά, ενώ την ίδια στιγμή η στρατηγική και αμυντική συνεργασία Ελλάδας – Ισραήλ βαθαίνει, κάτι που επιβεβαίωσε και η συνάντηση Μητσοτάκη – Νετανιάχου στη Νέα Υόρκη. Οι ίδιες πηγές τονίζουν ότι θα ήταν υπερβολή και απλούστευση εάν πίστευε κανείς ότι δημιουργείται ένας ελληνοϊσραηλινός άξονας εναντίον της Τουρκίας.

Σημειώνουν, όμως, ότι η γεωπολιτική αξία της γραμμής Ισραήλ – Κύπρος – Ελλάδα μεγαλώνει αφού η ενέργεια, οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις, η αμυντική συνεργασία και οι νέες τεχνολογίες αρχίζουν να συνδέονται σε ένα ευρύτερο πλέγμα.

Παρούσα στις εξελίξεις είναι και η Ουάσινγκτον, με την άφιξη του υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα να κρίνεται πολύ σημαντική για την κυβέρνηση, αφού οι ΗΠΑ είναι αναπόσπαστο μέρος της γεωπολιτικής εξίσωσης στην περιοχή.

Όπως σημειώνουν συνομιλητές του κ. Γεραπετρίτη, η Ουάσινγκτον έχει στηρίξει τη συνεργασία Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ μέσω του σχήματος 3+1 και έχει συμφέρον από την ανάπτυξη ενεργειακών και ηλεκτρικών διασυνδέσεων που ενισχύουν τη σταθερότητα και τη διαφοροποίηση των ενεργειακών διαδρομών στην περιοχή.

Αυτό –κατά τους ίδιες πηγές– σημαίνει ότι η Ουάσινγκτον έχει συμφέρον να αποτρέψει μια έντονη ελληνοτουρκική αντιπαράθεση που θα οδηγήσει σε ανεξέλεγκτες ατραπούς.

Αναδημοσίευση από τη «Βραδυνή της Κυριακής»*

Προσθέστε το vradini.gr στις προτιμώμενες πηγές σας στη Google και δείτε περισσότερα άρθρα μας στις αναζητήσεις σας. Κάντε κλικ