Αυτή είναι η χώρα του μήλου – Πώς ο απαγορευμένος καρπός κατέκτησε τον πλανήτη;

Οι γενετικές αναλύσεις σε 10.000 ποικιλίες δείχνουν τα ορεινά δάση του Καζακστάν ως τη γενέτειρα του πιο δημοφιλούς καρπού στον πλανήτη, του μήλου

Το ταπεινό μήλο αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινής μας διατροφής: είναι προσιτό, γευστικό και καλλιεργείται σε κάθε γωνιά του πλανήτη.

Έχετε αναρωτηθεί όμως ποτέ πώς αυτό το φρούτο ταξίδεψε από ήπειρο σε ήπειρο μέχρι να καταλήξει τελικά στο τραπέζι σας; Για χρόνια, η ιστορία του μήλου καλυπτόταν από πέπλο μυστηρίου.

Σήμερα, η σύγχρονη γενετική έρευνα δίνει μια ξεκάθαρη απάντηση, αποκαλύπτοντας ότι η «καρδιά» του καλλιεργούμενου μήλου χτυπά στην Κεντρική Ασία και συγκεκριμένα στο Καζακστάν. Δύο είδη άγριας μηλιάς —η Malus sieversii από την Κεντρική Ασία και η Malus sylvestris από την Ευρώπη— υπήρξαν οι βασικοί «αρχιτέκτονες» της εξέλιξης του φρούτου που καταναλώνουμε σήμερα.

Το μυστικό των όρων Τιεν Σαν

Φωλιασμένα στις πλαγιές των όρων Τιεν Σαν, στα σύνορα Καζακστάν και Κιργιστάν, τα παρθενικά δάση της άγριας μηλιάς Sievers συνεχίζουν να ευδοκιμούν. Το είδος πήρε το όνομά του από τον γερμανό βοτανολόγο Γιόχαν Άουγκουστ Καρλ Ζίβερς, ο οποίος κατέγραψε πρώτος τα ανεξερεύνητα αυτά δάση τον 18ο αιώνα.

Ωστόσο, η επιστημονική επιβεβαίωση ήρθε έναν αιώνα αργότερα.

«Τη δεκαετία του 1930, ο κορυφαίος σοβιετικός βοτανολόγος Νικολάι Βαβίλοφ μελέτησε τα δάση της Κεντρικής Ασίας και απέδειξε επιστημονικά ότι το Καζακστάν είναι η κοιτίδα της μηλιάς Sievers», εξηγεί στο Euronews η Δρ. Γκουλνάρα Σιτμπάγεβα, Διδάκτωρ Βιολογικών Επιστημών.

Τα αποτελέσματα πρόσφατης ευρείας γενετικής έρευνας είναι αποκαλυπτικά: σε ανάλυση περισσότερων από 10.000 καλλιεργούμενων ποικιλιών μήλου παγκοσμίως, διαπιστώθηκε ότι το 46% του γενετικού τους υλικού προέρχεται απευθείας από τη μηλιά Sievers, αποδεικνύοντας πέραν πάσης αμφιβολίας ότι πρόκειται για τον πρωτογενή πρόγονο του σύγχρονου μήλου.

Πώς ταξίδεψε σε ολόκληρη τη Γη

Η φύση ανέλαβε το πρώτο βήμα. Άγρια πτηνά και θηλαστικά διέσπειραν τους πρώτους σπόρους στις ορεινές πλαγιές. Στη συνέχεια, τα καραβάνια των εμπόρων που διέσχιζαν τον Δρόμο του Μεταξιού μετέφεραν τα άγρια μήλα προς τη Δύση και την Ανατολή.

Φτάνοντας στην Ευρώπη, το ασιατικό αγριομήλο διασταυρώθηκε φυσικά με το ευρωπαϊκό Malus sylvestris, αποκτώντας την οξύτητα, τη σφριγηλότητα και τη γευστική ποικιλομορφία που γνωρίζουμε.

Αλμάτι: Το μέρος που είναι γεμάτο μήλα

Σε αντίθεση με τη Νέα Υόρκη, που είναι γνωστή ως «Το Μεγάλο Μήλο» (The Big Apple), το Αλμάτι στο Καζακστάν είναι μια πόλη της οποίας το ίδιο το όνομα είναι συνδεδεμένο με το φρούτο.

Στα καζακικά, η λέξη «alma» σημαίνει μήλο, και το όνομα Αλμάτι συνδέεται παραδοσιακά με έναν τόπο πλούσιο σε μήλα. Εδώ, το φρούτο δεν είναι απλώς μέρος του ονόματος της πόλης, αλλά σύμβολο του πνεύματός της.

Το Αλμάτι βρίσκεται στους πρόποδες των βουνών, όπου τα άγρια δέντρα μηλιάς αναπτύσσονται εδώ και αιώνες. Σχήματα και μοτίβα μήλου εμφανίζονται στον αστικό σχεδιασμό, σε διακοσμητικές λεπτομέρειες, γλυπτά, τοιχογραφίες και δημόσιους χώρους σε όλη την πόλη.

Με την πάροδο του χρόνου δημιουργήθηκαν οπωρώνες, μαζί με ποικιλίες που έγιναν γνωστές πολύ πέρα από τα σύνορα της περιοχής. Μία από τις πιο διάσημες είναι η Aport. Η ποικιλία αυτή αναπτύχθηκε μέσω επιλεκτικής διασταύρωσης και έγινε γνωστή για τους μεγάλους καρπούς της και το ιδιαίτερο άρωμά της.

Ο Ιβάν Σεργκέεφ και η οικογένειά του καλλιεργούν το θρυλικό Aport για σχεδόν 20 χρόνια.

Το άρωμα του Aport θυμίζει γαλλικό άρωμα. Επειδή η φλούδα του είναι εξαιρετικά λεπτή και ευαίσθητη, η συγκομιδή γίνεται αποκλειστικά με το χέρι, σημειώνει ο Ιβάν Σεργκέεφ, καλλιεργητής δεύτερης γενιάς.

Σήμερα, οι οπωρώνες γύρω από το Αλμάτι έχουν μετατραπεί σε πόλο έλξης αγροτουρισμού, προσφέροντας στους επισκέπτες τη δυνατότητα να περπατήσουν στα ιστορικά δάση και να συλλέξουν μήλα απευθείας από τα δέντρα που άλλαξαν τη διατροφική ιστορία της ανθρωπότητας.