Η Τουρκία θα επιτεθεί και θα χάσει

Η Τουρκία θα επιτεθεί. Δεν ξέρω πότε, δεν ξέρω πού. Ξέρω όμως το γιατί. Και ξέρω και το αποτέλεσμα: θα χάσει.

Η Τουρκία σήμερα έχει οκταπλάσιο πληθυσμό έναντι της Ελλάδας και πενταπλάσιο ΑΕΠ. Τη μεγαλύτερη διαφορά ισχύος που είχε και θα έχει ποτέ…

Για χρόνια η Άγκυρα έτρεχε ένα σχέδιο με υπομονή. Το λέγαμε φινλανδοποίηση. Μια Ελλάδα κυρίαρχη στα χαρτιά, αλλά με σκυμμένο κεφάλι στην πράξη. Μια Ελλάδα που ρωτάει πριν ποντίσει καλώδιο, πριν δώσει οικόπεδο για έρευνες, πριν χαράξει θαλάσσιο πάρκο. Γκρίζες ζώνες, casus belli από το 1995, «Γαλάζια Πατρίδα» στους χάρτες των σχολείων της.

Η λογική ήταν απλή: πίεση σταθερή, κόστος μηδενικό, και κάποια στιγμή ο Έλληνας θα κουραστεί και θα υπογράψει συνεκμετάλλευση και θα αποδεχτεί συγκυριαρχία.

Το σχέδιο στράβωσε. Και ο νταής της γειτονιάς, όταν βλέπει ότι ο μικρός δεν τρομάζει πια, έχει δύο δρόμους: να κάνει πίσω και να χάσει το κύρος του ή να σηκώσει το χέρι. Οι νεοθωμανοί δεν κάνουν πίσω.

Τι άλλαξε; Η Ελλάδα υπέγραψε ΑΟΖ με την Αίγυπτο. Έφερε αμερικανικές δυνάμεις σε Σούδα και Αλεξανδρούπολη. Έφερε αμερικανικούς κολοσσούς ενέργειας για έρευνες νότια της Κρήτης. Υπέγραψε αμυντική συμφωνία με ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής με τη Γαλλία. Έστησε το σχήμα 3+1 με Κύπρο, Ισραήλ και ΗΠΑ. Με άλλα λόγια, ο «μικρός» του σχεδίου απέκτησε φίλους. Και φίλους με βαριά οπλοστάσια.

Η περιφερειακή δύναμη που ονειρεύεται αυτοκρατορία δεν ανέχεται τέτοια απείθεια. Ειδικά όταν στο εσωτερικό της ο πληθωρισμός τρώει τους μισθούς, η λίρα λιώνει σαν παγωτό στον ήλιο και ο λαός ζητάει θέαμα αντί για ψωμί. Το έργο το έχουμε ξαναδεί. Το 1982 η χούντα του Γκαλτιέρι στην Αργεντινή, με την οικονομία σε κατάρρευση και τον κόσμο στους δρόμους, εισέβαλε στα Φόκλαντ για να αλλάξει θέμα. Ο πόλεμος κράτησε δέκα εβδομάδες. Ο Γκαλτιέρι έπεσε λίγες μέρες μετά την παράδοση. Τα καθεστώτα που δεν μπορούν να πουλήσουν ευημερία, πουλάνε εθνικισμό.

Γιατί όμως θα χάσει;

Πρώτον, γιατί ο χρόνος παίζει προσωρινά υπέρ μας. Τα 24 Rafale πετάνε. Τα 83 F-16 αναβαθμίζονται σε Viper. Οι φρεγάτες Belharra μπαίνουν στον στόλο. Τα F-35 έρχονται. Το 12ετές πρόγραμμα των περίπου 25 δισ. ευρώ και η «Ασπίδα του Αχιλλέα» στήνουν ομπρέλα αεράμυνας με ισραηλινή τεχνολογία. Απέναντι, η Τουρκία πετάει ακόμα με γερασμένα F-16, το KAAN είναι υπόσχεση για την επόμενη δεκαετία και τα Eurofighter δεν θα είναι επιχειρησιακά αύριο το πρωί. Για τα επόμενα λίγα χρόνια υπάρχει ένα παράθυρο ποιοτικής υπεροχής στον αέρα και στη θάλασσα. Παράθυρο, όχι μόνιμη κατάσταση. Αυτό το ξέρει και η Άγκυρα. Γι' αυτό και ο πειρασμός.

Δεύτερον, και κυριότερο, γιατί δεν θα είμαστε μόνοι. Όχι, με ανακοινώσεις και φωτογραφίες σε συνόδους. Με τον τρόπο που γίνονται τα σοβαρά πράγματα: αθόρυβα. Δορυφορικές εικόνες, ηλεκτρονικός πόλεμος, πληροφορίες σε πραγματικό χρόνο, ανταλλακτικά που φτάνουν χωρίς γραφειοκρατία.

Το Ισραήλ δεν έχει κανένα λόγο να δει την Τουρκία κυρίαρχη στην Ανατολική Μεσόγειο και το δείχνει. Η Γαλλία έχει υπογράψει και έχει πουλήσει. Η Αίγυπτος θυμάται πολύ καλά ποιος στήριξε τους Αδελφούς Μουσουλμάνους. Και η Ουάσιγκτον, όσο κι αν χαμογελάει στην Άγκυρα, δεν έχει στήσει βάσεις στην Αλεξανδρούπολη για να κοιτάζει τη θέα.

Ο Γκαλτιέρι είχε κάνει τον ίδιο λογαριασμό. Νόμιζε ότι θα αντιμετωπίσει ένα μακρινό και κουρασμένο Λονδίνο. Βρήκε απέναντί του και τους Αμερικανούς, που έδωσαν αθόρυβα πυραύλους και πληροφορίες, και τη γειτονική Χιλή, που παρακολουθούσε τα αργεντίνικα αεροπλάνα με τα δικά της ραντάρ. Κανείς δεν το ανακοίνωσε. Όλοι το έκαναν.

Να είμαι σαφής. Δεν γράφω για να πανηγυρίσω έναν πόλεμο. Σε κανέναν πόλεμο δεν γυρίζουν όλοι σπίτι τους. Γράφω γιατί η καλύτερη αποτροπή είναι να καταλάβει ο απέναντι ότι η περιπέτεια είναι χαμένη πριν ξεκινήσει.

📬🖊️ Επιστολές αναγνωστών

Ακρίβεια, καλλωπισμός και τζόγος: τελικά τι συμβαίνει;

Αγαπητέ Κώστα,

Σε διαβάζω καθημερινά και θα ήθελα την άποψή σου για κάτι που μου δημιουργεί απορία.

Παρόλο που έχω σπουδάσει και δραστηριοποιούμαι στα οικονομικά, ομολογώ ότι κάποιες φορές δυσκολεύομαι να συνδέσω αυτά που γνωρίζω με αυτά που βλέπω γύρω μου.

Όταν η στέγαση, η διατροφή, η ενέργεια και τα καύσιμα απορροφούν όλο και μεγαλύτερο μέρος ενός εισοδήματος που μένει στάσιμο ή δεν ακολουθεί τις ανατιμήσεις, κάπου αλλού πρέπει να γίνουν περικοπές. Στην υπόλοιπη κατανάλωση, στην αποταμίευση ή και στα δύο. Μέχρι εδώ, νομίζω, συμφωνούμε.

Πώς εξηγείται, λοιπόν, η εικόνα που συναντώ όλο και συχνότερα σε υπηρεσίες καλλωπισμού; Κομμωτήρια, nail studios, βλεφαρίδες, τατουάζ, Botox, υαλουρονικά — για ραντεβού σε ορισμένα από αυτά περιμένεις δύο και τρεις εβδομάδες. Μιλάμε για sold out!

Προφανώς, όσα βλέπω στον περίγυρό μου δεν είναι πανελλαδική έρευνα. Δεν μπορώ όμως να μη θέσω το ερώτημα: πρόκειται για μια αγορά που μεγαλώνει, την ώρα που άλλες δαπάνες κόβονται; Έχει γίνει η περιποίηση τόσο υψηλή προτεραιότητα, ώστε να περικόπτονται πρώτα σχεδόν όλα τα υπόλοιπα;

Και να ήταν μόνο αυτά; Τα box παραλαβής ηλεκτρονικών παραγγελιών ξεφυτρώνουν σαν μανιτάρια. Σε λίγο, νομίζω, κάθε οικοδομή θα έχει το δικό της box! Βεβαίως, μπορεί να αγοράζουμε διαδικτυακά όσα παλαιότερα παίρναμε από το κατάστημα, αναζητώντας μάλιστα καλύτερες τιμές. Δεν σημαίνει αυτομάτως ότι ξοδεύουμε περισσότερα. Η εικόνα, πάντως, αυτής της διαρκούς κινητικότητας στις παραγγελίες σού γεννά την απορία: τι κόβεται τελικά και τι συνεχίζεται ακάθεκτο;

Και ας αφήσουμε τον καλλωπισμό και τις παραγγελίες, όπου η εικόνα χρειάζεται περισσότερη διερεύνηση. Στον τζόγο υπάρχουν συγκεκριμένα στοιχεία.

Σύμφωνα με τις εκθέσεις της ΕΕΕΠ, τα ακαθάριστα έσοδα των νόμιμων παρόχων —τα πονταρίσματα μείον όσα επιστρέφονται στους παίκτες— αυξήθηκαν από περίπου 2,59 δισ. ευρώ το 2023 σε 3,07 δισ. ευρώ το 2025. Σχεδόν μισό δισεκατομμύριο επιπλέον μέσα σε δύο χρόνια. Εδώ δεν μιλάμε για τα τεράστια ποσά που εμφανίζονται ως συνολικός τζίρος επειδή τα ίδια χρήματα ξαναποντάρονται.

Τι συμβαίνει, λοιπόν;

Είναι διαφορετικοί άνθρωποι εκείνοι που δυσκολεύονται και εκείνοι που καταναλώνουν; Κόβονται διακοπές, ρούχα και άλλες αγορές για να διατηρηθούν αυτές οι συνήθειες; Ή έχουμε αποφασίσει ότι η αποταμίευση μπορεί να περιμένει και ότι προέχει να μη στερηθούμε τίποτα σήμερα;

Γιατί, αν το εισόδημα δεν φτάνει αλλά οι δαπάνες συνεχίζονται, ο λογαριασμός κάπου πηγαίνει: σε παλιές αποταμιεύσεις, σε κάρτες, σε υποχρεώσεις που μένουν πίσω. Το γεμάτο κατάστημα δεν μας λέει από μόνο του πόσο γεμάτη είναι η τσέπη του πελάτη.

Θα σου πω όμως και την πιο αιχμηρή σκέψη μου. Σε ορισμένες περιπτώσεις στον περίγυρό μου, έχω την εντύπωση ότι οι πιο συνεπείς πελάτες αυτών των υπηρεσιών είναι και από τους πιο ένθερμους στη διαμαρτυρία ότι «δεν βγαίνει ο μήνας». Μπορεί να βλέπω ένα μη αντιπροσωπευτικό δείγμα. Μπορεί πάλι το «δεν μου φτάνουν για όσα θέλω» να παρουσιάζεται μερικές φορές σαν «δεν μου φτάνουν για τα αναγκαία».

Δεν αμφισβητώ ότι υπάρχουν άνθρωποι που δυσκολεύονται πραγματικά. Αναρωτιέμαι όμως πόσο καθαρά ξεχωρίζουμε την οικονομική αδυναμία από την αδυναμία να περιορίσουμε τις επιθυμίες μας.

Κάπου εδώ μου έρχεται στο μυαλό και εκείνο το «θα πεινάσουμε, ρε παιδί μου!» του Χάρρυ Κλυνν.

Θα είχε ενδιαφέρον η δική σου ματιά: πόσο από αυτό που βλέπουμε είναι οικονομική αντοχή, πόσο αλλαγή προτεραιοτήτων και πόσο κατανάλωση που υποθηκεύει την αυριανή ασφάλεια;

Με εκτίμηση,Δημήτριος Σαρηγιαννίδης

Απάντηση: Δεν αμφιβάλλω πως υπάρχουν τμήματα του πληθυσμού που ζουν υπό δύσκολες συνθήκες αλλά τα 2/3 φαίνεται πως βολεύονται.

Π.χ. μιλάμε για τις τιμές των ακινήτων και τα ενοίκια που έχουν φτάσει στο Ουρανό. Ναι αλλά το 70% στην Ελλάδα ιδιοκατοικεί. Το μεγαλύτερο ποσοστό στην Ευρώπη.

Στην Ελλάδα ξοδεύουμε 40-50 δισ. περισσότερα από αυτά που εισπράττουμε σαν εισόδημα( περίπου 106 δισ. με 160 αν θυμάμαι καλά. Η «μαύρη» αυτή διαφορά εξομαλύνει τους δείκτες της οικονομίας. Είμαστε πλουσιότεροι απ’ όσο δείχνουμε αλλά θεωρούμε πως είμαστε φτωχότεροι. Τούτο μοιάζει με κατάλοιπο της οθωμανικής δουλείας και μιας νοοτροπίας της καθ’ ημάς ορθόδοξης Ανατολής...

Στην τεκμηρίωση που ζήτησα για απάντηση το ChatGPT που έδωσε τα εξής:

«Η ΕΛΣΤΑΤ δίνει καταναλωτική δαπάνη νοικοκυριών περίπου 42-44 δισ. ανά τρίμηνο (αύξηση 5,3% το δ΄ τρίμηνο 2025, από 41,7 δισ.), δηλαδή γύρω στα 165-170 δισ. τον χρόνο. Αν τη βάλεις δίπλα στα 106 δισ. δηλωθέντα, το χάσμα των 60 δισ. δεν είναι όλο «μαύρο». Η κατανάλωση των εθνικών λογαριασμών περιλαμβάνει τεκμαρτά ενοίκια ιδιοκατοίκησης, και οι λογαριασμοί ήδη ενσωματώνουν εκτίμηση της παραοικονομίας. Ασφαλέστερο είναι να στηριχθείς στο 46 δισ. του ΚΕΠΕ…».

kstoupas@liberal.gr