Διαφωτισμός και φτηνή κατοικία

Διαβάζεται σε 3'

Όσο ρομαντικό και αν ακούγεται σε πολλούς, η Ευρώπη χρειάζεται έναν νέο Διαφωτισμό.

08 Οκτωβρίου 2026 06:16

Περισσότερο από κάθε άλλη φορά στις τελευταίες δεκαετίες οι άνθρωποι χωρίζονται μεταξύ τους με μαχαίρι. Τόσο ιδεολογικά όσο και οικονομικά. Το οικονομικό βέβαια πάντα προηγείται και γεννάει ιδεολογικά εξαμβλώματα. Βαθιές κάθετες μαχαιριές στο σώμα των δυτικών κοινωνιών μας χωρίζουν σε νοικοκύρηδες και κακομοίρηδες, με τις κεντρικές εξουσίες να παίρνουν σαφή θέση υπέρ των πρώτων.

Η ενοποιητική και εξισορροπητική λειτουργία και υποχρέωση των κυβερνήσεων έχει εξαφανιστεί από τα ζητούμενα και φωνάζουν σε όλους τους τόνους πως δεν φροντίζουν για όλους, δεν τους νοιάζουν τέτοιες ευαισθησίες, ο κόσμος είναι μία σκληρή αρένα που δεν θα ζήσουν όλοι.

Είπαμε, το βασικό δόγμα του νεοφιλελευθερισμού, η ψίχα της ιδεολογίας του συνοψίζεται σε τρεις λέξεις και είναι η κυνικότερη αλλά και λακωνικότερη έκφραση ιδεολογίας ever. «Δεν χωράμε όλοι».

Αυτό το «δεν χωράμε όλοι» από γενικολογία έχει έρθει και έχει κουμπώσει με απόλυτο ρεαλισμό στο πανευρωπαϊκό πρόβλημα της στέγασης. Το μαχαίρι κατεβαίνει με ορμή στο διαχωρισμό που σχετίζεται με την κατοικία.

Πολλές φορές έχω ρωτήσει σε συνεντεύξεις τους καλεσμένους μου καλλιτέχνες τι θεωρούν πως φταίει και στην Ελλάδα δεν είμαστε τόσο δυνατοί στην μεγάλη φόρμα, όσο οι δυτικοευρωπαίοι. Είμαστε εξαιρετικοί στην μικρή φόρμα (τραγούδι, διήγημα, ποίηση κλπ) αλλά όχι εξίσου καλοί στο μυθιστόρημα, στο θεατρικό, στο σινεμά. Δεν αναφέρομαι βέβαια σε μεμονωμένες σπουδαίες περιπτώσεις, αλλά σε κάτι γενικευμένο και με διάρκεια.

Η απάντηση που έχω πάρει από αρκετούς είναι πως η μεγάλη φόρμα άνθισε στον Διαφωτισμό και η Ελλάδα δεν πέρασε Διαφωτισμό. Την ίδια θεωρία έχω ακούσει και από πολιτικούς αναλυτές όταν προσπαθούν να τεκμηριώσουν γιατί αυτή η χώρα δεν έχει σοβαρό κράτος, αλλά κυριαρχεί ακόμη η ρεμούλα, τα πελατάκια, οι μίζες και οι σαθροί θεσμοί σε τόσο σοβαρούς τομείς όπως η Παιδεία, η Δικαιοσύνη και η Υγεία.

Δεν έχω την επάρκεια να το αμφισβητήσω αλλά από την άλλη μου ακούγεται και κάπως εύκολη δικαιολογία να φορτώνουμε όλες μας τις κακοδαιμονίες σε κάτι που δεν μας συνέβη πριν από 350 χρόνια.

Πριν από λίγα χρόνια το είχα ακούσει και από τα στόμα Υπουργού της παρούσας κυβέρνησης όταν ρωτήθηκε γιατί η Ελλάδα δεν μπορεί να πάρει κάποια ανακουφιστικά μέτρα για το σύνολο του πληθυσμού όπως εκείνα που παίρνονταν στην Ισπανία, για παράδειγμα. Είπε, δεν έχουμε την δυνατότητα να συγκρινόμαστε με χώρες που πέρασαν Διαφωτισμό. Τα κράτος μας και οι δυνατότητες μας δεν μας το επιτρέπουν ακόμα.

Βέβαια συγκρινόμενη αυτή η δήλωση με τελευταίες δηλώσεις, μνημεία κυνισμού, αμοραλισμού και απανθρωπιάς, από πολιτευτάδες της Κυβέρνησης, ακούγεται βαθιά ανθρώπινη. Έως και τρυφερή.

Έλα μου όμως που και οι «Διαφωτισμένες» χώρες τον τελευταίο καιρό βρίσκονται στους δρόμους διεκδικώντας τα αυτονόητα!

Όχι όλοι. Εκείνοι που δεν βγαίνουν είναι όσοι θεωρούν τους εαυτούς τους «γλιτωμένους» από την φτώχεια επειδή έχουν ένα μικρό διαμερισματάκι και το νοικιάζουν με ενοίκιο -φούσκα. Θεωρούν πως είναι με τους νικητές αυτού του κόσμου.

Αυτός ο κοινωνικός πόλεμος βολεύει αφάνταστα.

Οι αιτίες μπορεί να μην ανάγονται στον Διαφωτισμό αλλά οι απαντήσεις ίσως και να βρίσκονται στα διδάγματά του.

Όσο ρομαντικό και αν ακούγεται σε πολλούς, η Ευρώπη χρειάζεται έναν νέο Διαφωτισμό. Αδιανόητα δύσκολο -και με την ακροδεξιά να παρτάρει επενδύοντας στην απογοήτευση- αλλά ούτε και τότε ήταν εύκολο.