Κριτική ταινίας: «Ντε Γκωλ: η ώρα της αντίστασης» - Ο στρατηγός που αρνήθηκε την ήττα

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.

Προσθέστε το topontiki.gr ως προτιμώμενη πηγή στη Google

Πολύς και καλός κινηματογράφος για την τρέχουσα εβδομάδα, καθώς διακρίνεται από έναν πλούτο σημαντικών ταινιών. Επιλέξαμε την κριτική αντιμετώπισή τους, ανά ημέρα, ώστε να μας δοθεί η δυνατότητα να γίνουμε όσο το δυνατόν πιο αναλυτικοί. Έτσι, σήμερα συνοδεύουμε το κείμενο για το έργο που χαλάει κόσμο στη Γαλλία, το «Ντε Γκωλ: η ώρα της αντίστασης», με μια αναφορά- απάντηση στο «Γιατί μια τέτοια ταινία σήμερα;». Αύριο η «Σιωπηλή φίλη» της σπουδαίας Ίλντιγκο Ενιέντι, από την Ουγγαρία, θα συνοδευτεί από μια συνέντευξη της σκηνοθέτιδας στο pontiki.gr. Τέλος, το Σάββατο θα δημοσιευτεί η άποψή μας για το ντοκιμαντέρ ισραηλινής καταγωγής «NAZA», που τόσες αντιδράσεις προκάλεσε στη χώρα του, αλλά και τόσα χειροκροτήματα απέσπασε στο τελευταίο Φεστιβάλ Βενετίας. Η ταινία «βγαίνει» στις αίθουσες αύριο και συγχρόνως θα ασχοληθούμε με την τελευταία δουλειά του Αλεχάντρο Ιναρίτου, τη μαύρη κωμωδία «Digger».

Σύνοψη: Με τη Γαλλία να έχει παραδοθεί, σχεδόν αμαχητί, στον προελαύνοντα γερμανικό στρατό, κατά τον Β’ Παγκόσμιο πόλεμο. Την κυβέρνηση του Βισί, με αρχηγό της τον άλλοτε ήρωα Πεταίν, αρνείται να δεχτεί ένας και μόνον άνθρωπος, ο στρατηγός Ντε Γκωλ. Από το Λονδίνο, όπου καταφεύγει, προσπαθεί να στήσει τη γαλλική αντίσταση*

Σκηνοθεσία: Αντονίν Μποντρί*

Παίζουν: Σιμόν Αμπκαριάν, Σάιμον Ράσελ Μπιλ, Φλοριάν Λεσιέρ, Μπενουά Μαζιμέλ*

Τυπικά, το φιλμ του Αντονίν Μποντρί αποτελεί μια βιογραφία του Ντε Γκωλ, τουλάχιστον κατά τα έτη 1940-1945, όταν και αποτέλεσε τον μόνον άνθρωπο που αρνήθηκε να δεχτεί την ήττα από τους ναζί. Η Γαλλία είχε συνθηκολογήσει το 1940, ταπεινωμένη, από τα προελαύνοντα γερμανικά στρατεύματα. Η κυβέρνηση του Βισί, η οποία σχηματίστηκε από τον άλλον στρατηγό -τον Πεταίν– και ήρωα του Α’ Παγκόσμιου πολέμου, εκπροσωπούσε πλέον τους Γάλλους. Όχι όμως και τον Σαρλ Ντε Γκωλ. Ο στρατηγός, καταφεύγοντας στο Λονδίνο, επιμένει να απευθύνεται στον γαλλικό λαό από το ραδιόφωνο του BBC και να κρατάει αναμμένη τη φλόγα της αντίστασης. Προσεγγίζει τον Τσόρτσιλ και συμπεριφέρεται σαν εν ενεργεία ηγέτης χώρας, την ώρα που ο Άγγλος πρωθυπουργός τον αντιμετωπίζει σαν γραφικό. Το ίδιο, περίπου, και ο σκηνοθέτης Αντονίν Μποντρί , ο οποίος αρχικά, επιλέγει μια αναπάντεχη και περίεργη κινηματογράφηση. Συστηματικά, εικονογραφεί τον Ντε Γκωλ σαν ήρωα κόμικ, μαζί και τον ομόλογό του Τσόρτσιλ.

Είναι φανερό ότι ξεπερνάει τα όρια της κλασικής βιογραφίας κι αντί για τη συνηθισμένη «αγιογραφία», πλάθει μια ταινία, με τις δραματικές σκηνές εν μέσω πολέμου να ξαφνιάζουν από την κωμική εσάνς η οποία τις συνοδεύει. Ντε Γκωλ και Τσόρτσιλ γίνονται δύο καρικατούρες, κάτι που κινηματογραφικά κουβαλάει ένα μεγάλο ρίσκο. Και όμως, αυτό το κομμάτι αποτελεί το πλέον ενδιαφέρον εύρημα του σκηνοθέτη. Ο Μποντρί, με τη συγκεκριμένη επιλογή θα μπορούσε να χαρακτηριστεί βέβηλος, ιδίως από τους συμπατριώτες του. Αυτή η εμβληματική μορφή της Γαλλίας, γραφική; Απευθύνεται από το Λονδίνο και το BBC στους Γάλλους πολίτες σαν αρχηγός χώρας, αρνείται να νομιμοποιήσει την κυβέρνηση του Βισί και τον αρχηγό της, τους θεωρεί προδότες και κηρύσσει εαυτόν ηγέτη της γαλλικής αντίστασης και του γαλλικού κράτους.

Ουσιαστικά, είναι μόνος του. Κάθε κίνηση να συσπειρώσει γύρω του άτομα με ανάλογη διάθεση απέναντι στους ναζί και στην προδοτική κυβέρνηση, αποτυγχάνει με πάταγο. Με τέσσερα άτομα γύρω του, σχηματίζει κάτι σαν δική του κυβέρνηση, επίσης γραφική. Στις συναντήσεις του με τον Τσόρτσιλ, οι δυό τους μοιάζουν σαν απόμαχοι καφενείου να ονειρεύονται με πούρα και ποτό στο χέρι. Πρώτη σκέψη: «δες τι άτομα έκριναν τις τύχες της Ευρώπης, στο πλέον νευραλγικό σταυροδρόμι της». Ήταν, όμως, άτομα που ονειρεύονταν εν μέσω του εφιάλτη.

Με όλα τα παραπάνω σίγουρα έχουμε να κάνουμε με μια εκκεντρική αντιμετώπιση του είδους της κινηματογραφικής βιογραφίας. Αυτό μπορεί να ξενίσει στην αρχή, ωστόσο για έναν κινηματογραφόφιλο αποτελεί μια ευπρόσδεκτη ανατροπή. Ο Ντε Γκωλ συμπεριφέρεται σαν «ψώνιο», σα να ζει στον δικό του κόσμο. Ο Μποντρί τον κινηματογραφεί με ανάλογο τρόπο, τον παρουσιάζει σαν κυριευμένο από την «τρέλα του μεγαλείου». Τα περισσότερα πλάνα από κάτω προς τα επάνω (κοντρ πλονζέ, όπως ονομάζονται), στα κοντινά το πρόσωπό του εικονογραφείται με τον τρόπο που το πράττει ο Τσάρλι Τσάπλιν στον «Μεγάλο δικτάτορα». Καθώς κυλάει το φιλμ, η γραφικότητα των ατόμων μετριάζεται.

Ο Τσόρτσιλ δείχνει προτίμηση στους Αμερικανούς, οι οποίοι έχουν τη χειρότερη άποψη για τον Ντε Γκωλ. Κάποια σχέδια αντίστασης του στρατηγού μάλλον δεν ευοδώνονται, αλλά με εκκίνηση τις ενέργειές του στο Τσαντ, στο Καμερούν και κυρίως στο Ντακάρ της Σενεγάλης, αρχίζει να γίνεται ήρωας, τουλάχιστον στους γαλλόφωνους πληθυσμούς των χωρών αυτών. Στο τέλος όλοι σοβαρεύουν. Μαζί κι ο σκηνοθέτης, ο οποίος αρχίζει και κινηματογραφεί τον Ντε Γκωλ ως ήρωα και ηγέτη και τα όσα συμβαίνουν στην αφρικανική ήπειρο, με το Μπιρ Χακίμ καταμεσής της ερήμου ν’ αποτελεί κάτι σαν τις γαλλικές Θερμοπύλες. Μπορεί οι συγκεκριμένες, έστω ηρωικές, πράξεις των στρατιωτών να στοιχίζουν χιλιάδες ζωές, αλλά συγχρόνως επουλώνουν το γαλλικό τραύμα.

Αξιολόγηση: **

Με εκατομμύρια εισιτήρια στη Γαλλία, η ταινία του Αντονίν Μποντρί μοιάζει να προσφέρει ανάταση στο ηθικό των σύγχρονων Γάλλων, το οποίο σίγουρα δεν βρίσκεται σε υψηλή στάθμη, τελευταία. Εάν οι Έλληνες στον «Καποδίστρια» έψαχναν ένα ηγέτη, οι σύγχρονοι Γάλλοι βρίσκουν στον Ντε Γκωλ κάτι ανάλογο. Μόνον που υπάρχει ευδιάκριτη διαφορά στη σκηνοθετική αντιμετώπιση και φυσικά στην κατασκευαστική δυνατότητα. Οι Γάλλοι παραγωγοί μπορούν ν’ αντέξουν τις οικονομικές απαιτήσεις μιας τέτοιας απόπειρας. Το «Ντε Γκωλ: η ώρα της αντίστασης» δεν έχει πολλά να ζηλέψει από τις χολιγουντιανές βιογραφίες. Έτσι κι αλλιώς, θέλει ο Μποντρί να στείλει πολλές απαντήσεις στην απέναντι πλευρά του Ατλαντικού, σε όλα τα επίπεδα. Βασιζόμενος αμιγώς σε γεγονότα ιστορικώς αποδεδειγμένα και στο βιβλίο του Άγγλου Τζούλιαν Τζάκσον, προσπαθεί να παραλληλίσει το σήμερα με το τότε και με τα όσα περιγράφει με τις εικόνες του. Επιγραμματικά, σχεδόν, επισημαίνουμε:

1. Η Αμερική φαντάζει μια άτρωτη υπερδύναμη, κατά τη διάρκεια και μετά τον Β’ Παγκόσμιο πόλεμο, συμπεριφερόμενη με υπεροψία και αλαζονεία στην υπόλοιπη Δύση. Βλέπουμε, όμως, ότι «υπολογίζει χωρίς τον ξενοδόχο». Έστω κι αν η Μεγάλη Βρετανία αποτελεί διαρκώς υποχείριο των Αμερικανών λόγω δεσμών αίματος, η Γαλλία δεν έχει καμιά διάθεση να ακολουθήσει. Η Αμερική αντιπαθούσε σφόδρα τον Ντε Γκωλ, αλλά κι ο στρατηγός παρόμοια συναισθήματα έτρεφε για τις ΗΠΑ. Με την Ευρωπαϊκή Ένωση να διεκδικεί την αυτόφωτη δράση, αποκομμένη από τη σκιά της αστερόεσσας, η Γαλλία φωνάζει: «Είμαι εδώ, είμαι παρούσα».

2. Η σχέση του Ντε Γκωλ με τον Τσόρτσιλ, απεικονίζει αυτό που ξεστόμισε ο στρατηγός, λίγα χρόνια μετά, όταν ως πρωθυπουργός της χώρας του ξεκινούσε την προσπάθεια για την Ενωμένη Ευρώπη. «Ευρωπαϊκή Ένωση δεν γίνεται ούτε με τη Μεγάλη Βρετανία ούτε χωρίς αυτήν». Σε αυτό το μήκος κύματος, η σύγχρονη Γαλλία διατρανώνει και πάλι την ικανότητά της να ηγηθεί σε μια πραγματικά Ευρώπη-γροθιά, αφού αποτελεί τη μόνη υγιή δύναμη της Γηραιάς Ηπείρου. Εμμέσως, στιγματίζει το παρελθόν των Γερμανών και καταδεικνύει ότι ο περίφημος γαλλο-γερμανικός άξονας έχει στηθεί πάνω σε μια προδοτική κυβέρνηση, αυτήν του Πεταίν.

3. Αυτή η Γερμανία, κατά τον Μποντρί, δεν παύει να αποτελεί την κοιτίδα του φασισμού. Αυτή είναι που εμπνέει κάτι περιπτώσεις σαν τη Λεπέν, με τον ακροδεξιό προσανατολισμό τους. Άλλο η συντηρητική κυβέρνηση κι άλλο ο φασισμός. Προσέξτε, λοιπόν, Γάλλοι, διότι ο δρόμος, τον οποίον επιλέγετε τελευταία, οδηγεί στον φασισμό, που τόσο σας έχει ταπεινώσει. Εμείς είμαστε η κοιτίδα της δημοκρατίας μετά την Επανάσταση του 1789, εμείς θα συνεχίσουμε να αποτελούμε τους εγγυητές.

4. Πάντα θα υπάρχουν ανάμεσά μας, μοιάζει να λέει ο Μποντρί, ηγέτες αντάξιοι του μεγαλείου της χώρας μας. Μπορεί να μείνουμε λίγοι, αλλά υπάρχουν άνθρωποι, οι οποίοι θα μπορούσαν να μας ξαναστήσουν στα πόδια μας. Ακόμη κι αν χρειαστεί να μείνουμε ακόμη λιγότεροι, να πραγματοποιήσουμε γενναιόδωρη κατάθεση αίματος. Περιπτώσεις σαν το Μπιρ Χακίμ, με την απέλπιδα μάχη του πολέμου, αποτελούν τις δικές μας Θερμοπύλες. Οι 3000 του φρουρίου, απέναντι στα Άφρικα κορπ του Ρόμελ, είναι οι δικοί μας 300. Αρκεί κάποιος να υψώσει το ανάστημά του απέναντι σε όσους μας υποτιμούν. Κι επειδή σε τούτες τις περιοχές της Αφρικής κατοικούσαν πολλοί πρόγονοι των σημερινών μεταναστών, είναι άδικο να τους βάζετε στο στόχαστρο. Είναι παιδιά ηρώων.

Μετά από όλα αυτά, περιμένουμε το δεύτερο μέρος της ταινίας, το οποίο θα αρχίσει να προβάλεται από την επόμενη Πέμπτη.

Το topontiki.gr σέβεται όλες τις απόψεις, αλλά διατηρεί το δικαίωμά του να μην αναρτά υβριστικά σχόλια και διαφημίσεις. Οι χρήστες που παραβιάζουν τους κανόνες συμπεριφοράς θα αποκλείονται. Τα σχόλια απηχούν αποκλειστικά τις απόψεις των αναγνωστών.