Οι επιχειρήσεις στον Κόλπο ανακάμπτουν αργά

ΩΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΡΙΑ του ψηλότερου ουρανοξύστη στον κόσμο και ενός από τα μεγαλύτερα εμπορικά κέντρα του, η Emaar Properties ενσαρκώνει τις φιλοδοξίες του Ντουμπάι — και την ανθεκτικότητά του.

Πριν από σχεδόν 20 χρόνια, η παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση ξέσπασε ακριβώς τη στιγμή που ο ύψους 828 μέτρων Burj Khalifa επρόκειτο να ανοίξει τις πόρτες του. Η αμερικανική μονάδα της Emaar υπέβαλε αίτηση πτώχευσης, τα κέρδη του ομίλου κατέρρευσαν και το χρέος διογκώθηκε. Πριν από πέντε χρόνια, εν μέσω της πανδημίας της Covid-19, η Emaar έσπευσε να βοηθήσει τη μονάδα εμπορικών κέντρων της, εξαγοράζοντας τους μετόχους μειοψηφίας.

Τον φετινό Φεβρουάριο ξέσπασε ο πόλεμος στον Κόλπο, ακριβώς τη στιγμή που η Emaar απολάμβανε κέρδη-ρεκόρ. Η εταιρεία — η οποία θεωρείται ένα στοίχημα όχι μόνο στην αγορά ακινήτων του Ντουμπάι αλλά και στο σύνολο της οικονομίας του — ήταν η μεγαλύτερη χαμένη στο τοπικό χρηματιστήριο. Η τιμή της μετοχής της υποχώρησε κατά περίπου ένα τέταρτο μέσα στον μήνα μετά την έναρξη των εχθροπραξιών, ενώ ο χρηματιστηριακός δείκτης έπεσε κατά ένα έκτο. Σε μια επίδειξη εμπιστοσύνης, ο πρόεδρος των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων (ΗΑΕ), Muhammad bin Zayed al-Nahyan, περπάτησε μέσα στο γιγαντιαίο Dubai Mall στις 2 Μαρτίου.

Περισσότερους από έξι μήνες αργότερα, ο Mohamed Alabbar, ιδρυτής της Emaar, εμφανίζεται εξίσου ατάραχος. «Η ιστορία μάς δείχνει ότι κάθε δυόμισι χρόνια υπάρχει μια αναστάτωση», λέει.

Για να αποδείξει ότι μπορεί να ανταπεξέλθει και στην τελευταία, στις 16 Σεπτεμβρίου η εταιρεία ανακοίνωσε ειδικό μέρισμα ύψους 4,4 δισ. ντιρχάμ (1,2 δισ. δολάρια), ποσό ίσο με το μισό της τακτικής διανομής του περασμένου έτους. Όμως «δεν μπορούμε να αλλάξουμε τον χάρτη», λέει ο κ. Alabbar. Η Emaar και άλλες τοπικές εταιρείες αναγκάζονται να προσαρμοστούν στις νέες συνθήκες αβεβαιότητας. Για όσες μπορούν, αυτό σημαίνει αναζήτηση ευκαιριών εκτός του Κόλπου.

Παρότι η καθημερινή ζωή στο Ντουμπάι έχει σε μεγάλο βαθμό επιστρέψει στην κανονικότητα, τα σημάδια μιας ειρηνευτικής συμφωνίας — και μιας πλήρους επιχειρηματικής ανάκαμψης — είναι λιγοστά. Τον Αύγουστο, οι ιδιωτικές επιχειρήσεις εκτός του πετρελαϊκού τομέα σε ολόκληρα τα ΗΑΕ ανέφεραν ισχυρότερες εξαγωγές σε σχέση με τον Ιούλιο. Υπήρξαν λιγότερες διαταραχές στον εφοδιασμό καταστημάτων και άλλων επιχειρήσεων. Όμως η απασχόληση μειώθηκε. Οι πωλήσεις της Spinneys, μιας αλυσίδας σούπερ μάρκετ που εξυπηρετεί εύπορους ομογενείς, υποχώρησαν ελαφρά κατά τους τρεις μήνες έως τον Ιούνιο. Στην Talabat, μια δημοφιλή υπηρεσία διανομής φαγητού, τα κέρδη προ φόρων σε ολόκληρο τον Κόλπο μειώθηκαν κατά περίπου 30%, σε ετήσια βάση, κατά τους πρώτους έξι μήνες του 2026.

Σύμφωνα με ανεπίσημες πληροφορίες, εργαζόμενοι στον κλάδο της φιλοξενίας εξακολουθούν να βρίσκονται σε αναγκαστική άδεια ή να εργάζονται με μειωμένες αποδοχές. Αρκετά ξενοδοχεία και εστιατόρια έχουν κλείσει, πλήρως ή εν μέρει, για ανακαινίσεις, αποκρύπτοντας την πραγματική πτώση στα ποσοστά πληρότητας. Ορισμένοι κατασκευαστές ακινήτων, μεταξύ των οποίων η Majid Al Futtaim, ένας όμιλος από τα Εμιράτα, λέγεται ότι έχουν καθυστερήσει την ολοκλήρωση κατοικιών λόγω της αύξησης του κόστους των υλικών (η εταιρεία το αρνείται και δηλώνει ότι το συγκεκριμένο έργο «συνεχίζει να προχωρά σύμφωνα με το καθορισμένο χρονοδιάγραμμα του έργου»). Άλλες οικονομίες του Κόλπου τα πηγαίνουν χειρότερα. Οι εξαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου του Κατάρ τον Αύγουστο βρίσκονταν στο ένα δέκατο των επιπέδων πριν από τον πόλεμο. Στο Μπαχρέιν και το Kουβέιτ, μια ισχυρή ανάκαμψη παραμένει μακρινή.

Δεν είναι περίεργο που ο κ. Alabbar στρέφει το βλέμμα του στο εξωτερικό. Πριν από τον πόλεμο είχε ήδη επενδύσει σε έργα στην Iταλία, την ανατολική Eυρώπη και την Iνδία. (Μέσω της Eagle Hills, μιας ιδιωτικής εταιρείας, είχε επίσης συμφωνήσει να συνεργαστεί με τον Jared Kushner, γαμπρό του Donald Trump, για την κατασκευή ενός Trump Tower στο Bελιγράδι, αλλά ο κ. Kushner ακύρωσε το έργο πέρυσι μετά από διαμαρτυρίες και την απαγγελία κατηγοριών για διαφθορά εναντίον ενός Σέρβου υπουργού.) Ωστόσο, οι διεθνείς αναπτύξεις της Emaar αντιπροσωπεύουν μέχρι στιγμής μόλις το 5% των εσόδων της.

Η στροφή προς το εξωτερικό δεν σημαίνει αποφυγή του κινδύνου: τον Μάιο η Emaar ενίσχυσε τη δέσμευσή της στη Συρία, αποχωρώντας από μια μακροχρόνια κοινοπραξία προκειμένου να συνεχίσει μόνη της. Σκοπεύει να επενδύσει έως και 19 δισ. δολάρια στην ακόμη ασταθή χώρα. Η Eagle Hills σχεδιάζει ένα έργο ύψους 12 δισ. δολαρίων στις Mαλδίβες. Τα σχέδια του κ. Alabbar και για τις δύο χώρες πιθανότατα θα περιλαμβάνουν κοινωνικές κατοικίες, στις οποίες υπάρχει διαρκής έλλειψη. Στην Iνδία εξετάζει περιοχές όπως τη Nαβί Βομβάη, μια δορυφορική πόλη κοντά στη Βομβάη. Αναπτύσσει επίσης κατοικίες, καταστήματα λιανικής και εγκαταστάσεις ψυχαγωγίας στην Αίγυπτο.

Άλλες εταιρείες των Εμιράτων έχουν παρόμοιες ιδέες. Η Agthia Group, εταιρεία τροφίμων και ποτών, έχει θέσει ως στόχο την επέκτασή της στην Αίγυπτο και τη Σαουδική Αραβία. Η FAB, ο μεγαλύτερος δανειστής των ΗΑΕ, σχεδιάζει να ενισχύσει την παρουσία της στο Χονγκ Κονγκ με την ελπίδα να αναπτύξει περισσότερες επιχειρηματικές δραστηριότητες στην Κίνα. Περιφερειακές εταιρείες που διαθέτουν ήδη δραστηριότητες στο εξωτερικό έχουν διαπιστώσει ότι αυτή η αντιστάθμιση κινδύνου λειτούργησε καλά. Οι πωλήσεις της Talabat στην Αίγυπτο, όπου επεκτείνεται, έχουν αυξηθεί απότομα. Όμως δεν έχουν όλες οι επιχειρήσεις αυτή τη δυνατότητα. Ιδιαίτερα οι μικρότερες εταιρείες δεν διαθέτουν τα μέσα για να πραγματοποιήσουν μεγάλες δαπάνες στο εξωτερικό, ειδικά σε περιόδους αβεβαιότητας.

Το Ντουμπάι ίσως να βρισκόταν ούτως ή άλλως αντιμέτωπο με επιβράδυνση της αγοράς ακινήτων, ακόμη και χωρίς τον πόλεμο. Πριν από αυτόν, λέει ο κ. Alabbar, «παρακολουθούσε την προσφορά» στην αγορά ακινήτων. Οι αναλυτές είχαν προβλέψει μια πλημμυρίδα νέων κατοικιών. Όμως εκείνος πιστεύει ότι, μακροπρόθεσμα, δεν υπάρχει ιδιαίτερος λόγος να θεωρεί κανείς ότι οι άνθρωποι, κυρίως από αναδυόμενες οικονομίες, θα σταματήσουν να έρχονται — και να κατοικούν στα σπίτια που κατασκευάζει. Κατά το πρώτο εξάμηνο του έτους, το Ντουμπάι εξέδωσε περισσότερες από 1 εκατ. άδειες διαμονής και ανανέωσε περισσότερες από 900.000. Χορήγησε επίσης άλλες 66.000 μακροχρόνιες βίζες: ένας ικανοποιητικός αριθμός, έστω κι αν υπολείπεται του ρυθμού-ρεκόρ του 2023.

Παρόλα αυτά, είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς δισεκατομμυριούχους να σπεύδουν σύντομα να επιστρέψουν για να αγοράσουν πολυτελείς βίλες ή τουρίστες να γεμίζουν τα ξενοδοχεία και να αδειάζουν τα πορτοφόλια τους όπως έκαναν πριν από τον πόλεμο. Πολλές επιχειρήσεις δεν έχουν άλλη επιλογή από το να στραφούν στο εξωτερικό ή να περιμένουν υπομονετικά. Πολλές από αυτές διαθέτουν μεγάλα αποθέματα μετρητών, έχοντας διδαχθεί από προηγούμενες κρίσεις. Η αναμονή και η παρακολούθηση των εξελίξεων ίσως είναι η νέα κανονικότητα του Ντουμπάι.

© 2026 The Economist Newspaper Limited. All rights reserved. Άρθρο από τον Economist, το οποίο μεταφράστηκε και δημοσιεύθηκε με επίσημη άδεια από το www.powergame.gr. Το πρωτότυπο άρθρο, στα αγγλικά, βρίσκεται στο www.economist.com*