Τι πραγματικά συμβαίνει στο σώμα όταν δεν τρως για επτά ημέρες;

Τι συμβαίνει στο ανθρώπινο σώμα όταν μένει χωρίς θερμίδες για μία ολόκληρη εβδομάδα; Καθώς σταματά η πρόσληψη ενέργειας από την τροφή, ο οργανισμός αρχίζει σταδιακά να βασίζεται περισσότερο στα αποθέματα λίπους. Πολύ λιγότερο ξεκάθαρο ήταν τι συμβαίνει την ίδια στιγμή στα υπόλοιπα συστήματα του σώματος. Σε μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Nature Metabolism, ερευνητές παρακολούθησαν 12 υγιείς εθελοντές οι οποίοι έκαναν επταήμερη νηστεία πίνοντας μόνο νερό. Καθημερινά μέτρησαν περίπου 3.000 πρωτεΐνες στο αίμα τους, πριν, κατά τη διάρκεια και μετά τη νηστεία. Το πιο ενδιαφέρον εύρημα ήταν ο χρόνος. Μέσα στις πρώτες δύο με τρεις ημέρες, ο οργανισμός άρχισε, όπως αναμενόταν, να χρησιμοποιεί περισσότερο το αποθηκευμένο λίπος. Οι μεγαλύτερες μεταβολές στις πρωτεΐνες έγιναν εμφανείς περίπου μετά την τρίτη ημέρα χωρίς τροφή. Περίπου το ένα τρίτο των πρωτεϊνών που μετρήθηκαν παρουσίασε σημαντικές αλλαγές. Οι μεταβολές δεν αφορούσαν μόνο τον μεταβολισμό, αλλά συνδέονταν με διαφορετικά όργανα και λειτουργίες του οργανισμού. Ανάμεσά τους ήταν και πρωτεΐνες που σχετίζονται με τη δομική υποστήριξη των νευρώνων στον εγκέφαλο. Αυτό δεν σημαίνει ότι η νηστεία «κάνει καλό στον εγκέφαλο», αλλά δείχνει ότι οι επιδράσεις της δεν περιορίζονται στην απώλεια βάρους. Οι συμμετέχοντες έχασαν κατά μέσο όρο 5,7 κιλά μέσα στις επτά ημέρες. Δεν επρόκειτο όμως μόνο για λίπος. Μειώθηκε και η άλιπη μάζα του σώματος, μεγάλο μέρος της οποίας αποκαταστάθηκε μέσα στις πρώτες τρεις ημέρες αφού οι εθελοντές άρχισαν ξανά να τρώνε, ενώ η μείωση του σωματικού λίπους παρέμεινε. Η διάκριση έχει σημασία, ιδιαίτερα καθώς η παρατεταμένη νηστεία προβάλλεται συχνά στα social media ως τρόπος γρήγορης απώλειας βάρους. Τα 5,7 κιλά που έχασαν κατά μέσο όρο οι συμμετέχοντες δεν αντιστοιχούν σε 5,7 κιλά λίπους. Οι ερευνητές συνδύασαν επίσης τις μετρήσεις των πρωτεϊνών με γενετικά δεδομένα από μεγάλες πληθυσμιακές μελέτες, αναζητώντας μηχανισμούς που θα μπορούσαν να συνδέονται με συγκεκριμένες επιδράσεις στην υγεία. Μακροπρόθεσμα, το ενδιαφέρον είναι αν κάποιες από αυτές τις βιολογικές αλλαγές θα μπορούσαν να αναπαραχθούν με φάρμακα ή άλλες παρεμβάσεις, χωρίς να χρειάζεται κάποιος να μένει ημέρες χωρίς τροφή. Η Claudia Langenberg, διευθύντρια του Precision Health University Research Institute στο Queen Mary University of London, σημειώνει ότι οι αλλαγές που ενδέχεται να έχουν σημασία πέρα από την απώλεια βάρους έγιναν ορατές μόνο ύστερα από περίπου τρεις ημέρες πλήρους στέρησης θερμίδων. Αυτό δεν σημαίνει ότι η διαλειμματική νηστεία έχει τα ίδια αποτελέσματα. Τα σχήματα των 12, 16 ή 18 ωρών χωρίς τροφή διαφέρουν ριζικά από επτά συνεχόμενες ημέρες χωρίς θερμίδες και η συγκεκριμένη μελέτη δεν δείχνει ότι προκαλούν τις ίδιες μοριακές μεταβολές. Δεν αποδεικνύει επίσης ότι μια επταήμερη νηστεία είναι από μόνη της ωφέλιμη για την υγεία. Το δείγμα ήταν μόλις 12 υγιείς άνθρωποι και δεν υπήρχε ομάδα ελέγχου. Επιπλέον, η παρατεταμένη νηστεία δεν είναι ασφαλής για όλους. Η μελέτη δεν εντόπισε κάποιο «μαγικό» όριο στις 72 ώρες ούτε απέδειξε ότι τρεις ημέρες χωρίς φαγητό αποτελούν συνταγή υγείας. Έδειξε κάτι πιο συγκεκριμένο: στις πρώτες ημέρες ο οργανισμός αλλάζει κυρίως τον τρόπο με τον οποίο εξασφαλίζει ενέργεια. Περίπου μετά την τρίτη ημέρα αρχίζουν να γίνονται ορατές πολύ ευρύτερες αλλαγές σε μοριακό επίπεδο. Με στοιχεία από ScienceDaily, Queen Mary University of London, Nature Metabolism